woensdag 15 februari 2012

weekendje in de brousse/weekend en brousse


Le weekend dernier, j’étais invitée à une fête traditionnelle du chef de village de Soalga.  Le papa de Mathilde, une amie à Julienne, est un des bons amis de ce chef et nous a donc invité à passer le weekend chez lui.  Ne sachant pas trop à quoi m’attendre, je suis partie là-bas.  Samedi midi, Julienne, Mathilde, Isa et moi partons en moto.  32 Kilomètres, dont 20 kilomètres de voie rouge.  Assise derrière Julienne sur la moto, je me fais de plus en plus de soucis…mais où va-t-on se retrouver ?  On s’enfonce de plus en plus dans la brousse, les maisons deviennent de plus en plus rares et les trous dans la route sont de plus en plus nombreux.  Arrivés, nous étions couverte d’une couche de poussière, les habits dégueulasses, du sable dans les oreilles et dans la bouche ! 

Le village compte quelques cours, qui sont assez éloignés les unes des autres.  Nos affaires sont déposées dans la maison du chef, on les retrouvera plus tard.  Nous allons dans une autre cour pour aider les femmes à préparer le repas du lendemain.  Je coupe les feuilles pour la sauce de tô.  Le soir, on marche encore vers une autre cour, où les hommes sont en train d’égorgés plein de moutons et de chèvres et de poulets.  Ils leur enlèvent la peau, les coupe en morceau et s’apprête à les griller sur place.  Je remarque que les gens sont de plus en plus nombreux. La plupart arrivent à pied ou à vélo, mais il y a aussi quelques oncles et cousins qui reviennent de Ouaga en voiture.  Retournés dans la cour du chef, Mathilde prépare le repas pour le soir pour nous 4.  Le chef nous a donné du foie à préparer, un repas de fête !  Je me douche (et oui, au seau et dans le noir, dans une minicabane dont la porte ne se ferme pas bien) et on nous donne une chambre pour passer la nuit.  Je dors sur la natte sur le lit avec Mathilde, Julienne et Isa dorment à terre. 

Après une nuit horrible (les gens, les moutons, ânes et poules qui font la fête à côté de la chambre, froid, mal couchée,…) on se lève le matin tôt pour préparer encore le foie et pour se doucher.  Après on va voir ce qu’on peut faire pour aider.  On nous demande d’aller remplir deux barriques d’eau (250litres) à la pompe, et mon dieu, au secours !  Le premier seau que je pompe : oh pas de problème, ce n’est pas si difficile que ça !  Mais après suit le deuxième seau et puis le troisième,… Retenons que, les 5 jours qui suivent, j’ai du mal à tenir mon couteau et ma fourchette pour manger, je vous dis pas le mal que j’ai eu pour travailler le lundi d’aprèsJ. 

Enfin dans l’après-midi, les danses ont commencé.  Je suis partie regarder et après un moment, je remarque qu’il y a quand-même beaucoup de monde qui nous suit.  Apparemment, la plupart des gens du village en les alentours, enfants et vieux, n’ont encore jamais vu un blanc…Inutile de dire que j’étais l’attraction du jour !  Je vous avoue que ce fut pour moi un moment difficile.  J’étais fatiguée, sale, mal à l’aise, c’était une journée où j’avais envie de passer inaperçue…et bien non, c’est raté !  Mais j’ai mordu sur ma chique comme on dit et ça a été.  Les gens et le naba (chef) étaient heureux et honorés de ma venue et moi aussi, j’ai trouvé ça très intéressant !





Vorig weekend was ik uitgenodigd om het feest te gaan vieren van het traditionele hoofd van het dorpje Soalga.  De vader van Mathilde, een vriendin van Julienne, is een van de goede vrienden van die dorpsleider en was dus met zijn gezin en vrienden uitgenodigd om het weekend daar door te brengen.  Niet goed wetende waaraan ik mij kon verwachten, ben ik zaterdag op de middag vertrokken. Samen met Julienne, Mathilde en Isa reden we 32 kilometer met de brommer, waarvan 20 km ‘rode weg’, d.i. niet ge-asfalteerde weg.  Achterop bij Julienne op de brommer begin ik me meer en meer zorgen te maken…Waar gaan ze me in godnsnaam naartoe brengen ?  We dringen verder en verder de brousse in, de huizen worden steeds schaarser en de gaten in de wegen zijn steeds talrijker.  We komen een uur later aan, onder een laag rode stof, kleren verschrikkelijk vuil met zand in de oren en in de mond, lekker ! 

Het dorp bestaat uit een aantal huizen, die nogal ver van elkaar staan. Onze spullen worden neergezet in het huis van de chef, we zullen ze later terugkrijgen.
We verhuizen naar een andere koer om de vrouwen te gaan helpen met het klaarmaken van de maaltijd van de volgende dag.  Ik snij de bladeren die worden gebruikt om de saus van de tô te maken.  s’Avonds wandelen we nog naar een verdere koer, waar de mannen bezig zijn met het kelen (zeg je dat zo ?) van schapen, geiten en kippen, waarna ze hen de huid afsnijden en klaarmaken om ze ter plaatse te grillen.  Ik merk dat er steeds meer volk naar het dorp toestroomt, de meesten te voet of met de fiets, maar ook een aantal auto’s van nonkels en neven die in Ouaga wonen.

Eens terug in de koer van de chef maakt Mathilde de maaltijd klaar voor ons 4.  De naba (chef) heeft voor ons lever betaald, een feestmaal !  Ik douche me (ja hoor, met de emmer, in het donker, in een zwart mini hok waarvan de deur niet toegaat) en men geeft ons een kamer waar we de nacht kunnen doorbrengen.  Ik slaap met Mathilde op een natte op het bed (zonder matras) en Julienne en Isa slapen op de grond. 

Na een vreselijke nacht (mensen, schapen, ezels en kippen die feest vieren naast onze deur) staan we vroeg op om nogmaals lever klaar te maken en ons te douchen.  Nadien gaan we vragen bij de vrouwen wat we kunnen doen om te helpen.  Men vraagt ons om twee kuipen (250 l) te gaan vullen aan de waterpomp.  Geen probleem lijkt me !  Vol enthousiasme stort ik me op de pomp en héhé, de eerste emmer gaat behoorlijk goed !  Maar dan komt er een tweede emmer om te vullen, en een derde en… Laten we onthouden dat ik, de 5 dagen die volgden, amper mijn vork tot aan mij mond kon brengen om te eten, laat staan dat ik maandag fatsoenlijk mijn werk kon doen J.

In de namiddag beginnen ze eindelijk te dansen.  We gaan kijken en na een poosje merk ik dat er toch wel veel volk achter ons loopt.. Blijkbaar hebben de mensen uit het dorp en omstreken (jong en oud) nog nooit eerder een blanke gezien…Onnodig te zeggen dat ik nogal wat commotie veroorzaakte ! Ik geef toe dat het een moeilijk moment was voor mij.  Ik was moe, vuil en niet op men gemak, het was een dag waar ik gewoon lekker even anoniem wou zijn…wel, was me dat even anders !  Dat was even op de tanden bijten en blijven glimlachen ! Maar uiteindelijk is alles wel goed verlopen.  De mensen en de naba waren blij en vereerd met mijn bezoek en ik vond het een super interessant weekend !


dinsdag 7 februari 2012

een beetje uitleg/un peu d'explications

Hellow !

Peut-être cette semaine je peux vous donner une petite explication sur la collaboration entre le médecin Italien et le centre. Bon, on ne peut pas vraiment parler d’une vraie collaboration contractuelle, plutôt d’une aide mutuelle entre nous.  Chaque année, de novembre/décembre jusqu’à avril, le docteur Danieli vient habiter à Koupéla avec sa femme.  Il est chirurgien généraliste qui a pris sa retraite et il est spécialisé en pathologies cardiovasculaires.   Toutes les semaines, il fait des journées de consultations dans 2 différents hôpitaux (Tenkodogo-Koupéla). Si il y a des interventions générales (hernies, hémorroïdes,…) il les fait.  En plus de cela, à différents moments, il reçoit chez lui des groupes de gens qui sont dans le domaine de la santé et qui veulent venir aider ici.  Début décembre, il y a eu une équipe Italienne, avec 1 chirurgien orthopédique, 1 chirurgien je-ne-sais-plus-quoi, un kiné, plusieurs infirmières et 1 anesthésiste. 
La semaine dernière, une équipe de Lyon est venue.  Il y avait Sophie, une chirurgienne esthétique et David, chirurgien spécialisé en orthopédie, avec deux infirmiers.  Lundi, ils ont fait une journée de consultations (très chaotique, plus de 50 patients, c’était la folie, croyez moi !), puis ils ont planifié les opérations à faire dans la semaine.  Mardi, je suis partie avec eu (en 4x4 : quel changement !) à l’hôpital de Tenkodogo pour assister à deux interventions : celle de Noé et celle de Jeanne, deux patients qu’on suivait à Baadtenga !  Je savais que je ne devais pas m’attendre aux mêmes fonctionnements et aux mêmes habitudes que chez nous, mais à ce moment, le choc culturel m’a quand-même bien frappéJ.  Le patient arrive (en retard)  en salle d’opération en marchant, avec dans ses bras une grosse boîte avec tous les produits qu’on lui a demandé d’acheter pour l’intervention.  Seringues, compresses, iso Bétadine, perfusion, plâtre,… Il la dépose, se déshabille et monte sur la table d’opération. 
Les interventions se font presque toutes sous anesthésie locale parce qu’une anesthésie générale prend trop de risques.  Donc le patient est éveillé durant toute l’opération.  Je vous avoue, c’est un peu bizarre de parler avec le patient et puis en même temps voir que l’on est en train de couper, forer et massacrer sa jambeJ.

Ce fut une superbe expérience pour moi !!  Comme David était Français, il m’a tout expliqué, montré, j’ai même pu rincer une plaie et lui atteindre des choses stériles, comme gants et scalpels (merci maman pour les nombreuses opérations que j’ai assisté !), ce qui serait impossible en Belgique !

Pendant ce temps, la chirurgienne esthétique opérait une autre patiente à nous à l’hôpital de Koupéla.  Une jeune fille Justine, qui avait depuis sa naissance les doigts collés. 
Mercredi et jeudi ils ont fait encore plusieurs opérations, consultations, visites.  Vendredi j’ai encore pu assisté à trois interventions, dont une était celle de mon petit Aziz, qui se faisait opérer à la jambe.  Une grosse opération…Comme l’anesthésie était difficile (je savais qu’il était fort mon petitJ), on a fini par l’endormir tout à fait, ce qui a fait que le réveille était difficile, avec des pleurs, des cris et des hallucinations. Mais un jour plus tard tout allait déjà beaucoup mieux !  Quand il m’a vu après l’opération, il a commencé à pleurer : il pensait que j’étais venu pour lui casser l’autre jambe… Comment expliquer à un petit que c’est pour son bien, en plus dans une autre langue.. ?

Samedi, après encore des consultations, l’équipe est repartie, bien contente de leur voyage.  La semaine prochaine une chirurgienne spécialisé en gynécologie viendra et en mars, une autre équipe Italienne avec des orthopédistes, donc ça sera de nouveau intéressant pour nous.
C’est avec le docteur Danieli que j’entretien un contact régulier, lui pour poser des questions si on peut faire la rééducation ou faire des appareilles, moi de mon côté pour leur demander des interventions si nécessaire ou lui présenter des cas que je ne comprends pas.  Ca me rassure de savoir qu’il y a quelqu’un chez qui je peux aller avec mes questions et chez qui je peux renvoyer des patients si je ne m’en sors pas.

Les semaines qui suivent s’annoncent plutôt calme, on se concentre sur le boulot et on continue à essayer d’améliorer le centre. 
Depuis quelques jours on note un changement de climat.  Il a fait très chaud déjà  pendants plusieurs jours (36°), mais depuis aujourd’hui il y a l’harmattan qui souffle au plus fort, se qui apporte un peu plus de fraicheur, un ciel gris, un vent très fort et des tonnes de poussières !
Bonne semaine à tous !


Hellow !

Deze week misschien wat informatie over de samenwerking tussen de taliaanse dokter en ons centrum. Ik kan niet echt spreken van een contractuele samenwerking maar het is eerder een wederzijds helpen.  Elk jaar, van november/december tot april, komt Dokter Danieli met zijn vrouw in Koupéla wonen. Hij is een algemene chirurg die een specialisatie heeft gedaan in cardiovasculaire aandoeningen. Hij heeft zijn pensioen genomen in ItaIië en komt sinds 7 jaar naar Burkina.  Elke week heeft hij hier meerdere dagen raadplegingen in twee verschillende ziekenhuizen (Tenkodogo-Koupéla). Als er algemene interventies moeten gebeuren (liesbreuk, aambeien,…) doet hij ze.  Daarenboven ontvangt hij, op verschillende momenten, groepen mensen die in de gezonheidssector werken en hier één of meerdere weken willen  komen helpen. Begin december was er Italiaans team, met 1 orthopedisch chirurg, 1 chirurg ik-weet-niet-mee-wat, 1 kiné, meerdere verplegers en 1 anesthesist .  

Vorige week was er een groep dokters uit Lyon.  Er was Sofie, een plastisch chirurge, David, een orthopedisch chirurg, 1 verpleegster en 1 verpleegster. Maandag hadden ze de hele dag consultatie (heel hectisch, meer dan 50 patiënten, geloof me, het was gekheid !), en dan hebben ze de verschillende operaties gepland voor de week.  Dinsdag ben ik met dr Danieli en David naar  het ziekenhuis in Tenkodogo gereden (in een 4x4, een andere wereld J) om er twee interventies te volgen : die van Noé en Jeanne, twee van de patienten die we in Baadtenga opvolgen !  Ik wist dat ik me niet moest verwachten aan dezelfde manier van werken en dezelfde gewoonten, maar op dat moment heeft de cultuurchoc me toch wel even liggen gehad J.   De patiënt komt (te laat), met een dikke doos in zijn armen, de operatiezaal ingewandeld.  In de doos alle producten die men hem heeft gevraagd te kopen : iso betadine, naalden, compressen, baxters, gips,…Hij zet ze neer, kleedt zich uit en klimt de operatietafel op.  Bijna alle chirurgie gebeurt hier onder lokale verdoving omdat een volledige verdoving te veel risico’s geeft.  Dus blijft de patiënt de hele tijd wakker.  Ik geef toe, het is een beetje raar om met iemand te praten terwijl je tegelijkertijd ziet dat zijn been wordt ingesneden, gezaagd en verbrijzeld J. Het was een geweldig interessante ervaring voor me !  Aangezien het een franse chirurg was, kon hij me alles tonen en uitleggen.  Ik heb zelfs een wonde mogen spoelen en steriel materiaal mogen aanreiken, zoals handschoenen en scalpels (dank u mam voor de vele operaties die ik mocht helpen !), wat in België onmogelijk zou zijn.  Op hetzelfde moment opereerde de plastisch chirurge een ander patiëntje van ons in het ziekenhuis in Koupéla :  Justine, een jong meisje dat sinds haar geboorte vergroeide vingers heeft. 
Woensdag en vrijdag hebben de dokters nog verschillende operaties, raadplegingen en huisbezoeken gedaan.  Vrijdag mocht ik nog drie operaties bijwonen, waaronder deze van mijn kleine Aziz, die een misvorming heeft aan één been.  Het was een zware interventie…Aangezien lokale verdoving moeilijk ( ik wist dat het een sterk ventje was J) bleek, hebben ze hem uiteindelijk helemaal verdoofd.  Het ontwaken verliep daarom wat moeilijker, met schreeuwen, wenen en hallucinaties.  Maar één dag later ging het al veel beter !  Wanneer hij me zag aangkomen, begon hij echter hartverscheurend te wenen: hij dacht dat ik gekomen was om zijn tweede been te breken. Hoe leg je aan een kind uit dat het voor zijn eigen goed is, en dan nog in een andere taal…?

Zaterdag, na nog een aantal consultaties, is de hele ploeg terug vertrokken naar Frankrijk, heel tevreden van hun verblijf hier..  Volgende week komt er een gynaecoloog en in maart komt er een Italiaanse groep, met zeker 1 orthopedist, dat wordt weer een interessante week voor ons !
Het is met dokter Danieli dat ik regelmatig contact heb.  Hij vraagt ons naar patiënten en stuurt mensen door. Ik geef hem de gegevens van te opereren patiënten en kan hem om hulp vragen wanneer ik het nodig heb.  Het stelt me gerust dat ik een tweede mening kan vragen en patiënten kan doorsturen wanneer ik het even niet meer weet !
De volgende weken kondigen zich rustig aan.  We gaan ons concentreren op het centrum en nog wat nadenken hoe we de dingen nog kunnenn verbeteren. 

Sinds enkele dagen ondervind ik hier een klimaatsverandering.  Het is enkele dagen al heel warm geweest (toch zo’n 36°), maar sinds vandaag is de wind weer in alle hevigheid toegenomen, met meer koelte, fel waaien en kilo’s stof , joepie !!

Toedeloe , Ik wens iedereen een fijne week !